Waarom vrouwen vreemdgaan

Waarom vrouwen vreemdgaan

Mannen zijn overspeliger dan vrouwen. Iedereen geloofde dat zo stellig, dat het onderzoek naar overspelige vrouwen pas heel laat op gang is gekomen. En wat blijkt? In elke vrouw schuilt een Anna Karenina.

‘Alle vrouwen gaan wel eens vreemd,’ was mijn stelling op een verjaardagsfeest van een vriendin die dertig werd. Er viel een grote stilte. Het scheelde weinig of ik werd met pek en veren naar buiten gedragen. Tien jaar later had bijna elk van de toen aanwezige vrouwen mij schoorvoetend verteld over die ene keer dat ook zij verliefd werden op een man die niet de hunne was. Een vlammende e-mailwisseling met een collega, geheime afspraakjes in een café waar niemand hen kon zien, een head-over-heals-verliefdheid op een luizenvader van school of een jeugdliefde die via een onschuldig wat-doe-jij-tegenwoordig-mailtje weer in volle hevigheid oplaaide. En de minnaars waren niet altijd Romeo’s die zo mooi waren dat er gewoonweg geen weerstand aan was te bieden. Vaak waren het mannen waar je op een schoolfeest nog niet dood mee gevonden had willen worden. Maar nu was daar opeens die allesoverheersende verliefdheid die hun hele leven beheerste. Volwassen vrouwen die zich gedroegen als meisjes van zestien.

Waarom gaan vrouwen vreemd? Grotendeels om dezelfde reden als mannen. Omdat ze geen weerstand kunnen bieden aan de seksuele aantrekkingskracht van een ander. En gelegenheid, zo blijkt, maakt de dief. Zouden wij allen op Temptation Island leven, dan was er geen houden meer aan. Toch is er verschil tussen motieven van mannen en vrouwen. Zo zouden mannen vooral vreemdgaan om zoveel mogelijk nazaten te krijgen en zou de vrouw op zoek gaan naar de beste genen voor haar kind. Maar wie wel eens van voorbehoedmiddelen heeft gehoord, snapt dat er meer verklaringen moeten zijn voor overspel. Recent onderzoek uit Zweden laat zien dat slechts één procent van de vaders die denkt de biologische vader te zijn dat niet is.

Gaan vrouwen, net als mannen gewoon vreemd vanwege de seks? ‘Dat is niet duidelijk,’ zegt relatiepsycholoog Pieternel Dijkstra. ‘Van vrouwen wordt gezegd dat ze vooral om emotionele redenen vreemdgaan, maar de vraag is natuurlijk of dat de oorzaak is of alleen het excuus is dat iemand er achteraf aan geeft.’ Volgens Dijkstra maken vrouwen de laatste jaren een inhaalslag als het om vreemdgaan gaat. ‘Bij de jongere generaties vrouwen – twintigers en dertigers – plegen vrouwen even vaak overspel als mannen.’ Een belangrijke reden is volgens Dijkstra dat vrouwen steeds vaker buitenshuis werken. Maar verschil blijft er tussen mannen en vrouwen. Dijkstra: ‘Mannen kunnen seks hebben met een ander zonder dat ze seksueel of emotioneel iets te kort komen bij hun vaste partner. Voor vrouwen is seksuele spanning niet voldoende en moet er ook een emotionele klik zijn.’

Overspel laat zich helaas niet makkelijk onderzoeken in laboratoriumexperimenten. De meest betrouwbare gegevens over vrouwen en minnaars zijn dan ook afkomstig van grootschalige, langlopende onderzoeken. Uit recent Noors onderzoek blijkt ongeveer 16% van de mensen – iets meer mannen dan vrouwen – op dit moment een buitenechtelijke relatie te hebben. Volgens de Noorse onderzoekers zijn emoties en seksualiteit daarbij niet altijd los te zien. Mannen en vrouwen ontwikkelen verschillende talen om hun seksualiteit te uiten. Vrouwen vertalen hun seksuele gevoelens eerder naar emoties en communicatie. Mannen seksualiseren hun emoties. Vrouwen praten over hun gevoelens, mannen uiten woede, stress, frustatie, en verliefdheid in seks. Maar in wezen, zo zeggen de onderzoekers, zijn het twee uitingen van hetzelfde. Het idee dat overspeligen ontevreden zijn over hun eigen relatie konden de onderzoekers niet aantonen. Van de ondervraagde overspeligen waren evenveel mensen tevreden als ontevreden met hun vaste relatie.  Het feit dat overspel iets minder vaak voorkomt bij vrouwen is volgens de onderzoekers te verklaren door sociale restricties waar vrouwen meer last van hebben dan mannen. Met name onder hoogopgeleide vrouwen is overspel de laatste decennia toegenomen, maar onder laagopgeleide vrouwen is het aantal in dezelfde periode nog veel meer toegenomen. Als verklaring geven de onderzoekers dat het een tijdje geduurd heeft voor de normen over seksuele vrijheid in de lagere sociaal-economische klassen zijn doorgedrongen.

Uit een van de eerste grote onderzoeken, uit de jaren tachtig, bleek dat overspel het meest voorkomt in de leeftijdsgroep 35-55 jaar. Zo’n 60% van de mannen en 40% van de vrouwen in die leeftijdscategorie gaf toe wel eens seks buiten het huwelijk te hebben gehad. Pas vanaf een jaar of dertig verandert bij vrouwen het beeld van de eeuwigdurende, romantische  liefde naar het idee dat zelfontplooiing belangrijker is dan seksuele trouw.

Ook uit het Noorse onderzoek blijkt dat overspel, bij mannen én vrouwen, vooral voorkomt in de leeftijd 40 plus. Opvallend is ook dat hoewel de tolerantie voor affaires in de afgelopen twintig jaar is afgenomen, de frequentie ervan is toegenomen.

En de helft van de liaisons begint op de werkvloer. Uit Amerikaans onderzoek uit 1984 bleek de helft van de ondervraagden die overspelig was een buitenechtelijke relatie op de werkvloer te hebben gehad. Twee decennia later vonden andere onderzoekers een even sterk verband tussen overspel en werk. Mensen die voor hun werk vaak op reis moeten hebben meer avontuurtjes. Van de mensen die nooit reist heeft 8% wel eens een buitenechtelijke relatie, van de mensen die 26 of meer dagen per jaar weg is, is dat een kwart. De werkvloer biedt niet alleen een keur aan eventuele minnaars, maar ook genoeg tijd om met de nieuwe geliefde door te brengen.

Inherent aan de geheime affaire is natuurlijk dat deze geheim is. Geheimhouding vraagt om leugens en leugens gaan meestal gepaard met schuldgevoelens. Volgens de Amerikaanse psychotherapeute Luan Linquist, auteur van Secret lovers, zijn schuld- en schaamtegevoelens ten opzichte van de eigen partner in de eerste fase van een affaire het grootst, vooral bij vrouwen. Mannen zijn vooral bang voor het moment waarop hun partner de affaire ontdekt en kiezen er volgens Linquist bijna altijd voor om hun buitenechtelijke relatie geheim te houden, bang voor een bestraffende vinger.

Gaat de affaire verder, dan delen vrouwen hun geheim vaak met een of meer vriendinnen. Uit Nederlands onderzoek uit 2006 blijkt dat ongeveer de helft van de overspeligen het geheim voor zich houdt. Van de andere helft biecht 78% het zelf op. En hoewel veel mensen in eerste instantie denken dat overspel het einde van de vaste relatie betekent, overleven de meeste relaties het wel. Wanneer een relatie ten onder gaat omdat beide partners ontrouw zijn, wijten vrouwen dat vaker aan hun eigen overspel, terwijl mannen dat vaker wijten aan het overspel van de vrouw. Samengevat krijgen vrouwen in dat geval dus bijna altijd de schuld. Zowel van zichzelf als van hun ex-partner.

Overspel komt in de beste families voor, zo blijkt. Alleen de betekenis die daaraan wordt toegekend verschilt. Wanneer er sprake is van emotionele en seksuele ontrouw, vinden vrouwen het emotionele aspect belangrijker dan het seksuele. Voor emotionele ontrouw zijn de meest gebruikte excuses: intellectuele gelijkheid, begrip, vriendschap, en jezelf beter/mooier/sexier voelen. Zowel mannen als vrouwen geven daarnaast nog de reden die misschien het meest voor de hand ligt: verliefdheid.

Hoe veel vrouwen precies overspelig zijn zal nooit helemaal duidelijk zijn. Wie kan liegen tegen haar partner, kan dat zeker ook tegen onderzoekers. Het goede nieuws is misschien dat de meeste mensen trouw zijn, althans het grootste deel van de tijd.

Manon Sikkel/ Psychologie Magazine september 2008

2 Reacties op “Waarom vrouwen vreemdgaan

  1. Pingback: De engelen uit hel « mannenvsvrouwen

  2. Pingback: Discreet een kamer huren voor een date « (discreet )samen daten